Εθνικός και Διεθνής Κατάλογος του Franchise και του Master Franchise

Ο ευρωπαικός κώδικας δεοντολογίας ορίζει το franchising ως ένα σύστημα προώθησης προϊόντων ή/και υπηρεσιών ή/και τεχνολογίας, βασισμένο σε μια στενή και συνεχή συνεργασία μεταξύ νομικά και οικονομικά ανεξαρτήτων και ξεχωριστών επιχειρήσεων, το οποίο αποτελείται απο τον δικαιοπάροχο ή δότη και τους κατ'ιδίαν δικαιοδόχους ή λήπτες. 
Έτσι, ο δικαιοπάροχος παραχωρεί στους δικαιοδόχους το δικαίωμα και επιβάλλει την υποχρέωση να διευθύνoυν ένα εμπόριο, σύμφωνα με το πρότυπο του δικαιοπάροχου.

O δικαιοπάροχος παραχωρεί αυτό το δικαίωμα στον δικαιοδόχο, έναντι άμεσου ή έμμεσου οικονομικού ανταλλάγματος, δίνοντας του τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την επωνυμία, ή/και τη μάρκα των προιόντων ή/και τις υπηρεσίες, την τεχνογνωσία, τις τεχνικές και εμπορικές μεθόδους, το διαδικαστικό σύστημα και άλλα δικαιώματα όσον αφορά τη βιομηχανική ή/και πνευματική ιδιοκτησία του δικαιοπάροχου, υποστηρίζοντάς τον μέσω μιας συνεχούς παροχής τεχνικής και εμπορικής βοήθειας μέσα στα πλαίσια και κατά τη διάρκεια μιας έγγραφης σύμβασης franchise, που καταρτίζεται ανάμεσα στα μέρη για το σκοπό αυτό.

Η εμπειρία του στον τομέα στον οποίο αναπτύσσεται το franchise, η οικονομική του κατάρτιση και η ικανότητα διαχείρισης οφείλουν να είναι αρκετά σημαντικές ώστε να μπορέσει να βοηθήσει και υποστηρίξει τη δομή του franchise, η οποία εξαρτάται απο εκείνον.

Η μεγαλύτερη ευθύνη του δικαιοπάροχου είναι να εκπαιδεύσει και να προσφέρει μια συνεχή βοήθεια στους δικαιοδόχους του, προσέχοντας έτσι ώστε η διαχείριση της κάθε λήπτριας μονάδας να είναι προσαρμοσμένη στο σύστημα το οποίο ο ίδιος διαβίβασε.

Ένα άτομο που διαθέτει προσωπική πρωτοβουλία ώστε να αναλάβει τις ευθύνες στην καθημερινή διαχείριση της επιχείρησης και που να βασίζεται στην εμπειρία του και στη γνώση που έχει για την αγορά στην οποία ασκεί την δραστηριότητα του, χωρίς βέβαια να βάλει σε κίνδυνο το λειτουργικό μοντέλο που του δόθηκε απο τον δικαιοπάροχο.

Το franchise δεν μπορεί να εγγυηθεί την οικονομική επιτυχία ενός δικαιοδόχου. Αντιθέτως οφείλει να λάβει υπόψη του τους απαραίτητους παράγοντες έτσι ώστε να μειώσει τον κίνδυνο της αποτυχίας.
Ακριβώς για το λόγο αυτό, ο δότης οφείλει να μην αρκεστεί μόνο στη μετάδοση του προϊόντος ή της υπηρεσίας στον λήπτη, αλλά οφείλει να του παραχωρήσει, όπως το προβλέπει άλλωστε και ο Eυρωπαικός Κώδικας Δεοντολογίας, το εμπορικό σήμα και τα άλλα κοινά εμπορικά διακριτικά, την πρόσβαση στο σύνολο των γνώσεων που αποτελούν τον καρπό της εμπειρίας, την τεχνογνωσία, τις τεχνικές και εμπορικές μεθόδους και τις διαδικασίες. Έτσι, λοιπόν, μεταδίδει ένα επιχειρηματικό concept το οποίο έχει ήδη αποδείξει την αποδοτικότητά του. 

Πρόκειται για μονάδες που ανήκουν στον δικαιοπάροχο (franchisor), οι οποίες επιτρέπουν τον έλεγχο της αποδοτικότητας της επιχείρησης κάτω απο τις ίδιες συνθήκες μέσα στις οποίες θα αναπτυχθεί στη συνέχεια το δίκτυο franchise.

Επίσης, οι πιλοτικές μονάδες έχουν άλλες δύο παράλληλες λειτουργίες:
α) θα χρησιμεύσουν ως κέντρα εκπαίδευσης προορισμένα για τους νέους δικαιοδόχους
β) θα δοκιμάσουν τη βιωσιμότητα των νέων προϊόντων ή/και υπηρεσιών, πριν μεταδοθούν στο δίκτυο.

Για να υποστηρίξει ότι έχει μια τεχνογνωσία, ο δικαιοπάροχος πρέπει φυσικά να έχει όχι μόνο τις ιδέες αλλά και την εμπειρία.

Αυτή την εμπειρία την αποκτά συνήθως στα καταστήματα που του ανήκουν, δηλαδή τα υποκαταστήματα ή τις θυγατρικές επιχειρήσεις.

Αυτές οι θυγατρικές επιχειρήσεις ή τα υποκαταστήματα, ή μερικά από αυτά, βοηθούν στη βελτίωση της τεχνογνωσίας, για να τη δοκιμάσουν ή για να παρουσιάσουν στο δίκτυο το τελευταίο επίπεδο εξέλιξης του concept, έτσι όπως οι νέοι δικαιοδόχοι θα το αναπαραγάγουν. Είτε πρόκειται για εργαστηριακές μονάδες είτε για πρότυπα αναπαραγωγής, η γλώσσα του franchise τα περιγράφει με το όνομα πιλοτικά.

Βέβαια, υπάρχει η περίπτωση ο δικαιοπάροχος να κάνει συμφωνίες με τα μέλη έτσι ώστε να είναι πιλότοι. Αυτό συμβαίνει είτε γιατί ο δικαιοπάροχος δεν μπόρεσε να επενδύσει σε μια μονάδα (γιατί; ελλείψει μέσων; ενημερωθείτε καλά) είτε γιατί επιθυμεί να ωφεληθεί από αντιδράσεις διαφορετικές από εκείνες των μονάδων της (σπανιότερο αλλά και υγιέστερο).

Είναι απαραίτητο η μετάδοση του συστήματος στο δικαιοδόχο (franchisee) να γίνει με απλό τρόπο, επιτρέποντας έτσι τη μετάδοση γνώσεων μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα.
Η περίοδος εκπαίδευσης των δικαιοδόχων πραγματοποιείται γενικότερα σε δυο ξεχωριστά στάδια:

α) Μια περίοδος θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης, η οποία πραγματοποιείται στους χώρους του δικαιοπάροχου και σε λειτουργικές εγκαταστάσεις.
β) Μια δεύτερη περίοδος υποστήριξης, κατά τη διάρκεια προώθησης και έναρξης στους χώρους της επιχείρησης που έχει κάνει franchise.

Μπορούμε να διακρίνουμε διάφορες μορφές franchise. Γενικότερα, μπορούμε να διαφοροποιήσουμε το βιομηχανικό franchise από το εμπορικό franchise:

• Βιομηχανικό franchise : πρόκειται για ένα είδος επιχειρηματικής συνεργασίας μεταξύ των κατασκευαστών. Ο δικαιοπάροχος είναι ιδιοκτήτης ενός συστήματος κατασκευής ή/και αποκλειστικών διπλωμάτων, που παραχωρεί σε έναν άλλον κατασκευαστή, ο οποίος τα αντικαθιστά και τα πωλεί ή μεταπωλεί με το σήμα του δικαιοπάροχου. Λαμβάνοντας υπόψη την ευκολία με την οποία ο δικαιοδόχος θα μπορούσε να αντιγράψει τη μεθοδολογία και τα μυστικά του δικαιοπάροχου, καταλαβαίνουμε το λόγο για τον οποίο ο δικαιοπάροχος δεν παραχωρεί στο δικαιοδόχο ολόκληρη τη διαδικασία παραγωγής, αλλά μονάχα ένα μέρος.

• Εμπορικό franchise: Με τη σειρά του μπορεί να διαχωριστεί σε:
o Franchising προϊόντων ή διανομής: Πρόκειται για μία μορφή franchising με στόχο την εμπορία ενός ή περισσοτέρων προϊόντων, που κατασκευάζονται απο τον δικαιοπάροχο ή διανέμονται απο εκείνον κατά αποκλειστικότητα ή όχι.

o Franchising υπηρεσιών: Το αντικείμενο της επιχείρησης αφορά την παροχή μιας υπηρεσίας ή ενός συνόλου υπηρεσιών, που ο δικαιοδόχος εμπορεύεται, ανάλογα με μια μεθοδολογία που ο δικαιοπάροχος του παρέχει. Αυτή η μορφή franchising απαιτεί ένα σημαντικότερο έλεγχο απο την πλευρά του δικαιοπάροχου, έτσι ώστε να εξασφαλίσει την πρέπουσα ποιότητα της παραδοτέας υπηρεσίας (π.χ. ξενοδοχεία).

o Mεικτό franchising: Πρόκειται για franchising όπου η σχετική συμφωνία περιέχει στοιχεία franchising διανομής και franchising υπηρεσιών, δηλαδή συνδυάζει πώληση προϊόντων με παροχή σχετικών υπηρεσιών.

Μπορούμε να μιλήσουμε για τρεις τύπους καταβολής:

• Δικαίωμα εισόδου στην αλυσίδα. Πρόκειται για το δικαίωμα προσχώρησης στην εμπορική αλυσίδα. Δεν απαιτείται κανένα αντάλλαγμα και δικαιολογείται ως εξής:

o Το δικαίωμα χρήσης μιας γνωστής μάρκας, το οποίο ο δικαιοπάροχος παραχωρεί στον δικαιοδόχο.
o H διαδικασία εκπαίδευσης και βοήθειας που ο δικαιοδόχος οφείλει να λάβει από τον δικαιοπάροχο πριν και κατά τη διάρκεια του ανοίγματος της επιχείρησής του στο κοινό.
o H μερική αποζημίωση που δίνεται στον δικαιοπάροχο όσον αφορά τις επενδύσεις που αυτός όφειλε να πραγματοποιήσει για την εξέλιξη του franchise.
o Συνήθως, το δικαίωμα εισόδου ποικίλλει ανάλογα με το χρόνο που χρειάζεται για να προσαρμόσει την αξία χρήσης της μάρκας στην αγορά. Μερικές φορές εξαρτάται, επίσης, από τις πιθανότητες εξέλιξης της ζώνης αποκλειστικότητας στην οποία ο δικαιοδόχος μπορεί να έχει πρόσβαση.

•  Περιοδικά ή διαρκή δικαιώματα. Πρόκειται για το ποσό το οποίο ο δικαιοδόχος οφείλει να δίνει περιοδικά στον δικαιοπάροχο για τη συνεχή βοήθεια και υποστήριξη που του προσφέρει. Αντιθέτως με το δικαίωμα εισόδου, αυτή η πληρωμή αποτελεί τη βασική πηγή εισοδήματος του δικαιοπάροχου.
 

• Καταβολή για έξοδα διαφήμισης. Ο στόχος της είναι να συγκροτήσει ένα κοινό κεφάλαιο προορισμένο να επενδύσει σε μετοχές ή διαφημιστικές εκστρατείες, με σκοπό να επωφεληθεί ολόκληρη η αλυσίδα (κύρος και φήμη του εμπορικού σήματος, κινήσεις προώθησης, κτλ.). Η καταβολή της διαφήμισης δεν πρέπει να αποτελεί πηγή εισοδήματος για τον δικαιοπάροχο, εφόσον αυτός δεν είναι παρά ένας απλός διαχειριστής των εισπραττόμενων εσόδων. Κατά συνέπεια, είναι προτιμότερο ο δικαιοπάροχος να έχει πρόσβαση σε ξεχωριστούς λογαριασμούς της τράπεζας για τα εισοδήματα και τα διαφημιστικά έξοδα και να δίνει αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τα ποσά που εισέπραξε και τους σκοπούς που θα εξυπηρετήσουν. 

Είναι πιθανό ότι το βασικότερο μειονέκτημα για τον δικαιοπάροχο βρίσκεται στη δίψα του δικαιοδόχου για ανεξαρτησία, κυρίως αν το πρόγραμμα στερείται τα πραγματικά κίνητρα πίστης. Είναι απαραίτητο να τοποθετηθεί ψηλά το επιπέδο των απαιτήσεων στην επιλογή των δικαιοδόχων που επιθυμούν να ενσωματωθούν στην αλυσίδα.   
Η πιθανότητα ζημίας για το εμπορικό σήμα εξαιτίας κάποιων ενεργειών των δικαιοδόχων είναι σημαντικότατη. Αυτό το φαινόμενο μπορεί να αποφευχθεί μόνο μέσω μιας προσαρμοσμένης διαδικασίας επιλογής και εκπαίδευσης και ενός αποτελεσματικού συστήματος περιοδικού ελέγχου.   
Θα είναι δυσκολότερο να επιβληθούν καθορισμένες συμπεριφορές σε κάποιον δικαιοδόχο παρά σε έναν υπάλληλο κάποιου υποκαταστήματος.
Αν και οι οικονομικές ανάγκες είναι μικρότερες και η δομή του προσωπικού είναι κατώτερη, τα εισοδήματα που εκθέτει κάθε μονάδα στον δικαιοπάροχο θα είναι λιγότερα από εκείνα που θα μπορούσε να επιφέρει ένα δίκτυο ξεχωριστών μονάδων.

Τα αποτελέσματα και η εμπειρία των πιλοτικών μονάδων και των άλλων επιχειρήσεων που λειτουργούν με franchise μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο αποτυχίας σε σχέση με μια ανεξάρτητη επιχείρηση. Ο δικαιοδόχος δεν αρχίζει από το μηδέν όταν ανοίγει την επιχείρησή του. Στην πραγματικότητα διαθέτει ένα εμπόριο ήδη σχηματισμένο, χάρη στο κύρος ενός σήματος ήδη γνωστού στην αγορά.  

Ο τρόπος λειτουργίας της επιχείρησης παρέχεται από τον δικαιοπάροχο, κάτι που απλοποιεί τη διαχείριση και εγγυάται μια μεθοδολογία που έχει ήδη αποδειχθεί αξιόπιστη και επιτυχημένη. Ο δικαιοδόχος επιτυγχάνει οικονομίες κλίμακας σε πολλές κατηγορίες εξόδων. Κάποιες δαπάνες αναλαμβάνονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από τον δικαιοπάροχο, έτσι ώστε οι δικαιοδόχοι να επωφελούνται στη συνέχεια από τη διανομή κάποιων υπηρεσιών σε ολόκληρο το δίκτυο.

Οι δυνατότητες επικοινωνίας και εμπορίας είναι κατά πολύ υψηλότερες από εκείνες που θα είχε ενεργώντας χωριστά, ατομικά ενώ, παράλληλα, το κόστος τους είναι μικρότερο.  

Θα υποβληθεί ακατάπαυστα σε μια σειρά προτύπων και κανόνων που καθιερώνονται από τον δικαιοπάροχο και απαιτούν σεβασμό και επιβολή σε ολόκληρο το δίκτυο.  

Θα επηρεαστεί άμεσα από τα προβλήματα με τα οποία ο δικαιοπάροχος μπορεί να έρθει αντιμέτωπος, είτε είναι οικονομικής είτε οργανωτικής ή δομικής φύσης.  

Ο δικαιοδόχος οφείλει επίσης να δώσει ένα μέρος από τα κέρδη του στον δικαιοπάροχο, οπότε η επιχείρηση λαμβάνει ένα όφελος λιγότερο σημαντικό από μια άλλη ανεξάρτητη επιχείρηση, δεδομένου ότι αυτή δεν παίρνει την ευθύνη για τις άμεσες δαπάνες που περιλαμβάνει το γεγονός ότι ανήκει σε ένα δίκτυο.

Πριν ξεκινήσει η διαδικασία του franchise, πρέπει να ελέγξουμε αν συγκεντρώνουμε τα απαραίτητα ελάχιστα κριτήρια. Ένα από τα θεμελιώδη «κλειδιά» είναι τοfranchise εμπορίων που έχουν ήδη αποδειχθεί κερδοφόρα.

Η αποδοχή του προϊόντος ή της υπηρεσίας στην αγορά, αποτελεί την ελάχιστη προϋπόθεση για το franchise ενός εμπορίου που προορίζεται να διαρκέσει μέσα στο χρόνο.Επιπλέον, είναι σημαντικό να προσέξουμε την ποιότητα της τεχνογνωσίας, την απλότητα της μεθόδου και της μετάδοσής της στους τρίτους.

Αρχικά, είναι ουσιαστικό να κάνει μια μελέτη σκοπιμότητας, η οποία μας επιτρέπει να ελέγξουμε τη δυνατότητα δικαιόχρησης του μοντέλου του εμπορίου, καθώς επίσης και την προβλέψιμη αποδοτικότητα του προγράμματος, τόσο για τον δικαιοπάροχο όσο και για τον δικαιοδόχο και να καθορίσουμε τις προϋποθέσεις που θα ορίσουν το πρόγραμμα franchise.  

Στη συνέχεια, είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί η βάση τεκμηρίωσης του προγράμματος. Η συνολική σύμβαση franchise αντιπροσωπεύει μια άμεση συνέπεια της πρακτικής εφαρμογής και της εμπειρίας του δότη και των &#